Obie zaczynają się tak samo: od ukłucia kleszcza. Potem wiele je dzieli – przyczyna, czas zakażenia, objawy, sposób leczenia, możliwości profilaktyki. Przed zbliżającym się sezonem wakacyjnym warto wiedzieć, czym właściwie różnią się te dwie choroby, i które „prawdy” o kleszczach są w istocie mitami.
Maj jest obchodzony jako miesiąc świadomości boreliozy — Lyme Disease Awareness Month — przede wszystkim w Stanach Zjednoczonych, ale akcję podchwytują też organizacje pacjenckie i medyczne w Europie. To dobry moment, żeby uporządkować, czym właściwie różni się borelioza od kleszczowego zapalenia mózgu.
Planując wakacyjne podróże w malownicze zakątki polskiej lub europejskiej przyrody, nie zapominajmy o ochronie przed kleszczami – a wraz z nimi o ryzyku kleszczowego zapalenia mózgu (KZM) i boreliozy. Choć obie choroby zaczynają się tak samo, od ukłucia kleszcza, wiele je dzieli: przyczyna, objawy, leczenie i możliwości profilaktyki. Warto wiedzieć, czym się różnią – i które „prawdy” o kleszczach są w istocie mitami. Kleszcze mogą przenosić różne choroby.
W Polsce, w kontekście człowieka, najczęściej mówi się o dwóch: kleszczowym zapaleniu mózgu (KZM) i boreliozie. Łączy je ten sam wektor — najczęściej kleszcz pospolity Ixodes ricinus. Dzieli niemal wszystko inne: czynnik chorobotwórczy, sposób przenoszenia infekcji, objawy, leczenie i dostępne metody profilaktyki.
| KZM i borelioza w skrócie |
| Czynnik chorobotwórczy: wirus z rodziny Flaviviridae, (KZM) vs bakteria Borrelia (borelioza) Czas zakażenia po ukłuciu: kilka minut przy KZM, 24 godziny przy boreliozie Rumień wędrujący: typowy dla boreliozy (60–80 proc. chorych), nie występuje przy KZM. Leczenie specyficzne: antybiotyki w boreliozie, brak takiego leczenia w KZM. Szczepienie: dostępne i skuteczne przeciw KZM. |
Profilaktyka: jedna ważna różnica Ogólne zasady ochrony są w obu przypadkach takie same: jasne, długie ubrania ze ściągniętymi mankietami, nogawki w skarpetach, repelenty, dokładne sprawdzanie skóry po powrocie ze spaceru, szybkie usuwanie kleszczy.Jest jednak jedno narzędzie, którym dysponujemy w stosunku do KZM, a jak na razie nie dysponujemy wobec boreliozy: szczepienie[24]. Przeciw KZM — mamy możliwość skorzystania ze skutecznego szczepienia. Pełen schemat to trzy dawki podstawowe i dawki przypominające. Od sierpnia 2025 roku w Polsce szczepienie przeciw KZM można wykonać bezpośrednio w aptece, z kwalifikacją i receptą farmaceutyczną na miejscu.
Szczepienie przed wyjazdem? To możliwe nawet w ostatniej chwili Planując wakacyjny wyjazd, warto wiedzieć, że istnieje również przyspieszony schemat szczepień – pozwala uzyskać szybciej ochronę, co oznacza, że ze szczepieniem nie trzeba czekać do następnego sezonu[27]. W przeciwieństwie do KZM, na boreliozę szczepienie jak dotąd nie jest dostępne – profilaktyka opiera się tu wyłącznie na unikaniu kontaktu z kleszczami i szybkim ich usuwaniu. O czym warto pamiętać KZM i borelioza to dwie różne choroby, które łączy tylko jedno: kleszcz. W obu przypadkach najlepszą strategią jest szczepienie — odpowiednie ubranie, repelenty, regularne kontrolowanie skóry i szybkie usuwanie pajęczaków. W przypadku KZM dochodzi narzędzie, którego przeciw boreliozie jeszcze nie ma: skuteczne szczepienie, dostępne dziś także w aptece.
Więcej: https://ippez.prowly.com/461132-jeden-kleszcz-dwie-rozne-choroby-co-warto-wiedziec-o-kleszczowym-zapaleniu-mozgu-i-boreliozie-przed-wakacjami
